Priene Tarihi

PRIENE

Priene Tarihi
Priene Tarihi

Priene Iyonya sahilinde yaşayan insanların kurduğu bir şehirdir. Ilk olarak MÖ 11.yy da Iyonyalıların bu bölgeye gelip yerleştiği bilinmektedir. Priene şehrinin Amazon Kraliçeleri tarafından ya da Atina’lı Aegyptus tarafından yahut Eski Mısır’ın başkenti Thebesli Philotas tarafından kurulmuş olabileceği varsayımlar arasındadır. 

Ilk olarak Milet şehrine yakın bir yarımada üzerinde 2 limanı olan bir şehir olarak kurulan Priene’nin bu ilk yerleşiminin tam yeri maalesef günümüzde bilinmemektedir. Bu ilk yerleşime ait olduğu bilinen tek şey bir diğer Iyon şehri olan Clazomenae’de bulunan Priene’ye ait altın ve gümüş alaşımı olan sikkedir. MÖ 500 yıllarına ait olan bu sikke, üzerinde Athena nın başı olduğu için Priene şehrinin Iyon ittifakına katılımının kanıtı olarak gösterilir. 

MÖ 7.yy ın sonlarında Priene Lidyalılar tarafından ele geçirilince Lidya Krallığının kurallarına göre yönetilmiştir. 7 Bilgelerden biri olan Bias’ın Priene’de doğduğu ve şehrin anayasasını düzenlediği bilinmektedir. Dolayısıyla Priene MÖ 6.yy da en başarılı dönemini yaşamıştır. 

Pers Kralı Cyrus’un Priene’ye MÖ 545 de saldırması ile bu başarılı ve parlak dönem sona erer. Şehir tamamen yakılıp yıkılır ve yerli halk köleleştirilir.

Priene için halen zor günlerin yaşandığı dönemler devam ederken MÖ 494 yılında Priene 12 savaş gemisi ile Perslilere karşı yapılan Iyon ayaklanmasına destek verir ve  Lade Deniz savaşına katılır. Perslilerin Iyon donanmalarına karşı zafer kazanmasının sonucu olarak Priene şehri yeniden talan edilir. Ancak bu zorlu dönem çok uzun sürmez ve Atinalılar ile Spartalılar MÖ 479 da Perslilere saldırarak tüm Pers donanmasını yakıp yıkarlar.  Hemen bu zaferin ardından liderliğini Atina’nın üstlendiği Attik Delos Deniz Birliği MÖ 477 yılında kurulur. 

MÖ 4.yy ın ortalarına kadar Priene şehrinin Atina’nın etkisinde kaldığı bilinmektedir. 

Büyük Iskender’in Perslileri yenmesi sonucu Hellenistik dönem başlar. Hellenistik dönem süresince Büyük iskender Iyon şehirlerine özerklik vererek Perslilere ödedikleri ağır vergiler fesheder. Büyük Iskender Priene şehrinde yaşamış ve Athena tapınağının inşaası için bağışta bulunmuştur. 

Büyük Iskender’in ölümü ile Priene şehri Batlamyos ve Selevkos Krallıkları ile Bergama Krallığının kontrolüne geçmiştir. Bergama Kralı II.Attulus döneminde MÖ 196 ile 188 yılları arasında yapılan anlaşmalar Samos ve Priene arasındaki savaşı durdurmaya yetmemiştir. MÖ 135 de Roma Senatosu tarafından yayınlanan kararname ile Dryussa Priene topraklarına katılmış ve belirsizlik sona ermiştir. 

II. Attulus’un ölümünden sonra vasiyeti üzerine tüm toprakları Roma İmparatorluğunun parçası olmuştur ve böylece Priene şehri de MÖ 129 da Küçük Asya da ki Roma şehri haline gelmiştir. Korsan saldırıları ve savaşlar yüzünden çok zor günler geçire Priene şehri sadece Imparator Augustus döneminde rahata ve refaha ulaşabilmiştir. 

MÖ 1yy da Menderes nehrinin denize dökülen bir kolu aracılığı ile limana ulaşım sağlanmıştır ancak zamanla bu limana bağlantı kesilmiş ve Priene önemini yitirmeye başlamış ve terkedilmiştir. 

Bizans döneminde imparatorluk düşene kadar Priene Psikoposluk merkezi olarak kalmıştır ve bu dönemin sonunda şehir tamamen terkedilmiştir.